EN

Johannes Brahms: Konsert fyrir fiðlu og selló

Johannes Brahms (1833–1897) og ungverski fiðluleikarinn og tónskáldið Joseph Joachim (1831–1907) kynntust í Hannover 1853 og bundust strax nánum vináttuböndum. Brahms skrifaði nær öll fiðluverk sín fyrir Joachim og sótti til hans tæknilegar ráðleggingar. Léku þeir saman á fjölmörgum tónleikum og bjuggu um tíma undir sama þaki. Joachim giftist alt-söngkonunni Amalie Schneeweiss árið 1863 og eignuðust þau sex börn. Þegar hjónin skildu sautján árum síðar tók Brahms málstað Amalie og olli það vinslitum milli hans og Joachims. Töluðust þeir ekki við í nokkur ár en Joachim hélt þó áfram að leika verk Brahms. 

Johannes Brahms kynntist sellóleikaranum Robert Hausmann árið 1872 og eftir að hafa heyrt meistaralegan flutning hans á sellósónötunni op. 38 varð þeim vel til vina og tileinkaði Brahms honum aðra sónötuna op. 99 og frumflutti með honum haustið 1886. Í framhaldinu bað Hausmann tónskáldið um að semja fyrir sig sellókonsert en sættir við Joachim voru Brahms ofarlega í huga og rétti hann fram sáttarhönd með því að bæta fiðlurödd við verkið. Skipulagði Brahms fyrstu æfingar á konsertinum heima hjá sameiginlegri vinkonu þeirra Clöru Schumann og 21. september 1887 ritar hún í dagbók sína eftirfarandi: „Þessi konsert er að vissu leyti sáttaverk - Joachim og Brahms talast nú við í fyrsta sinn í mörg ár.“ 

Í tvíkonsertinum gefur að heyra tilvísanir í vináttu þeirra Brahms og Joachims. Þannig gefur að heyra óbeina ívitnun í a-moll fiðlukonsert Giovannis Battista Viotti sem var eitt af eftirlætisverkum Joachims. Þá heyrist tónaröðin f-a-e sem er umbreytt stafaröð en lífsmottó Josephs Joachim var „frei aber einsam“ - „frjáls en einmana“ og notaði hann hendinguna oft í eigin verkum. Þá er tíður einradda leikur einleikshljóðfæranna og tilvitnun í frægasta verk Joachims, Konsert í ungverskum stíl, dæmi um einlægan sáttavilja Johannesar Brahms.